Theorie uit hoorcolleges

Naast de gesprekken met de opvoeders heb ik ook gekeken naar bruikbare informatie uit de theorie van het afgelopen leerjaar (leerjaar 1 Social Work). 

Agogiek

Er zijn 4 basisdimensies als we spreken over opvoeding. De 4 basisdimensies en de kernbegrippen zijn:

  • Ondersteuning bieden: warmte, Affectie, Responsiviteit, Betrokkenheid, emotionele ondersteuning/straffen & belonen, aandacht;
  • Instructie geven: welk gedrag wordt verwacht, verantwoordelijkheid leren, hulp bieden om zich te ontwikkelen ;
  • grenzen stellen: respect voor autonomie, zelfstandigheid, zelfredzaamheid;
  • Controle uitoefenen: Autoritair (onderdrukken negatief gedrag, macht, strikte regels). Autoritatief (stimulerend positief gedrag, uitleggen en verklaren).

Net als basisdimensies horen ook opvoedingsstijlen bij de opvoeding van een kind.

In de casus komt naar voren dat de ouders een autoritatieve of democratische opvoedingsstijl hanteren.  Een autoritatieve opvoedingsstijl gaat gepaard met hoge mate van sensitiviteit en responsiviteit. Er is veel controle en eisen richting rijp gedrag van het kind.

De kenmerken van deze opvoedstijl zijn:

  • Hoge maten betrokkenheid (responsiviteit) van de ouder
  • Warm en liefdevol gedrag van de ouder richting het kind
  • Het communicatiepatroon is dat van een onderhandelingshuishouding, waarbij de ouder en kind met elkaar overleggen op basis van gelijkwaardigheid

In de casus zie ik dit gedrag ook terug komen, vooral het stukje onderhandelen met het kind en aansluiten bij de behoeftes. Het kind krijgt bijvoorbeeld 2 keuzes: Wat wil je op je boterham, kaas of pasta?

De valkuilen zijn:

Het vergt tijd en energie, argumenten waarom wel of niet

  • Gevaar bestaat dat het kind te mondig en vrij wordt
  • Gevaar bestaat dat de ouder blijft praten en argumenteren in plaats van grenzen te handhaven

Het is voor de ouders goed om te weten wat de valkuilen zijn, zo kunnen zij hier rekening mee houden. Een voorbeeld is het consequent handelen van de ouders in het slaapritueel. Beide ouders geven aan dat ze het moeilijk vinden een vast ritueel te handhaven, zodra L. niet inslaap valt en blijft huilen kiezen ze er toch voor om bij L. in bed te gaan liggen, zodra ze dit doen valt L. inslaap.

De voordelen zijn:

  • Zelfvertrouwen, zelfredzaamheid en zelfstandigheid worden gestimuleerd
  • Sprake van wederzijdse openheid tussen ouder en kind
  • Schoolprestaties vaak goed
  • Kind kan vaak goed omgaan met leeftijdgenoten
  • Kind is vaak weerbaarder tegen negatieve invloed van leeftijdgenoten
  • Kind heeft minder gedragsproblemen
  • Kind leert vaak goed onderhandelen

Filosofie

Je kunt de casus bekijken vanuit verschillende normatieve ethische posities. Denk aan Egoïsme: Handelen uit eigen belang. Wanneer ik iets doe, doe ik dit omdat ik zelf beter van word. Een voorbeeld hiervan is als L. doorslaapt in haar eigen bed, heb ik zelf ook een goede nachtrust.

Een andere positie is altruïsme. Dit kan ervoor zorgen dat je je zelf wegcijfert. Een voorbeeld bij de casus: als L. blijft huilen ga ik naast haar liggen zodat zij goed inslaap kan vallen, maar ik kan niet mijn eigen ding doen.

In deze casus speelt de wetenschap ook als vorm van macht, er zijn verschillende onderzoeken gedaan over slaapritmes bij kinderen en volwassenen en naar de gevolgen van slecht slapen.  De conclusies van deze onderzoeken zijn leidend in het handelen van de ouders. Want uit onderzoek blijkt dat slecht slapen bijvoorbeeld gevolgen kan hebben voor de prestaties op school, het kind kan zich dn minder concentreren waardoor het zich niet aan de regels kan houden die gelden op school. Dit komt overeen met de theorie van Foucault, hij zegt namelijk: “Je bent geen product van jezelf, maar een product van de samenleving. In mij spreekt het systeem van regels, kennis, ervaringen, taal.”

Psychologie

Vanuit de psychologie kun je de casus benaderen vanuit het behavioristisch perspectief

  • Operante Conditionering (Skinner): Respons – Consequentie. Denk aan vier vormen van straffen en belonen/ bekrachtigen.
  1. huilt wanneer ze niet kan slapen, de ouders reageren hierop door positief te bekrachtigen en door bij haar in bed te gaan liggen waardoor ze in slaap valt. Doordat de ouders het negatieve (huilen) bekrachtigen met wat het kind wil, verminderd het gedrag niet en leert het kind dat wanneer ze huilt een van de ouders bij haar in bed komt liggen.

Volgens Piaget zit L in de overgang van Sensorimotorisch stadium naar het Preoperantioneel stadium

Sensorimotorisch stadium: functioneren van zintuigen en motoriek (incl. egocentrisme 1: onderscheid kind en omgeving) het kind is 0 tot 2 jaar.

Preoperationeel stadium: centratie (incl. egocentrisme 2: gebrekkig onderscheid fantasie en realiteit); het kind is 2 tot 7 jaar.

Sociologie

Tijdens de gesprekken met de opvoeders is er gebruikt gemaakt van de 7 leefgebiedenwijzer, die vooral terugkomt bij sociologie. Bij het stukje sociale relaties kwam ook naar boven dat er sprake is van sociale controle. Die sociale controle bestaat vooral uit positieve en negatieve reacties vanuit het netwerk van de opvoeders. Dat netwerkt bestaat uit ouders, familie, vrienden, maar ook de peuteropvang van L. en de school van haar broertje. De reacties gaan zowel over het slaapgedrag van L, maar ook over het scheiden van de ouders.

Uit de gesprekken met de ouders blijkt ook dat ze een vorm van macht hebben. Ze kunnen namelijk doelen stellen, bijvoorbeeld de veranderwens: L. slaapt in haar eigen bed en slaapt door zonder te huilen. Dit is tevens ook het lange termijn doel. De middelen die de ouders hiervoor gebruiken zijn tips die ze krijgen van andere ouders, professionals zoals een Social Worker of iemand van het consulatie bureau. Daarnaast maken ze ook gebruik van de tips van de methode triple P, die gaat over positieve opvoeding.

De gevolgen van het niet slapen kan er voor zorgen dat L. op latere leeftijd deviant gedrag kan vertonen. Uit het artikel dat ik heb gelezen over de gevolgen van slaapproblemen blijkt dat kinderen vooral op school last hebben van de gevolgen, niet kunnen concentreren en slechte cijfers behalen.

Recht

In de casus is sprake van een scheiding. Bij de scheiding willen de ouders het beste regelen voor de kinderen. Dit houdt in dat er afspraken worden gemaakt, een ouderschapsplan. De afspraken die in het ouderschapsplan staan gaan over: zorg, opvoeding, kinderalimentatie en afspraken over het vertellen over scheiding tegen de kinderen.

De ouders kunnen kiezen voor het co-ouderschap, beide ouders hebben dan ouderlijkgezag (P.Simons, 2019-2020,). Daarnaast hebben de ouders dan een gelijke verdeling betreft de zorg- en opvoedtaken. (Zorgeloosscheiden, Z.D)

Tips voor een scheiding met kinderen:

  • Laat de emoties zien in het bijzijn van de kinderen, maar doseer het wel
  • Luister naar je kinderen, stel je oordeel uit
  • Toon interesse in de leefwereld van je kinderen
  • Communiceer met je ex-partner over de zorg- en opvoedtaken

(Zorgeloosscheiden, Z.D)

Bronnen:

Basisboek recht in de zorg- en welzijnssector editie 2019-2020, P.Simons ( red. ) , Editie 2019-2020

                             Boom Juridisch Den Haag. 

Zorgeloosscheiden,. (Z.D). Wij gaan scheiden. Geraadpleegd op 7 juni 2020, van

                             https://zorgelooschscheiden.nl/wij-gaan-scheiden/

Antropologie

De ouders van L. gebruiken hun netwerk als hulpbron, het netwerk bestaat uit ouders, familie vrienden, maar ook de professionals van de peuteropvang, de school en het consultatie bureau.

De antropologische stroming die het beste past bij de casus is: symbolische interactionisme. De ouders geven aan dat ze vooral elkaar beïnvloeden in het handelen, de ouders zijn gescheiden en hebben gekozen voor co-ouderschap. Doordat de kinderen niet constant de zelfde regels hebben  ontstaan er conflicten, zowel tussen de ouders, maar ook in het handelen tussen ouder en kind.

Bij antropologie komt ook de politiek aanbod. Politiek houdt zich bezig met het oplossen, voorkomen of verminderen van maatschappelijke problemen. Scheiden is een maatschappelijk probleem, niet alleen de kinderen worden de dupe van de situatie, scheiden kost ook de samenleving geld en op macro niveau zijn hier duidelijke wetten en regels voor opgesteld.